EU Mehanizam za prekogranično prilagođavanje ugljenika (CBAM): počela primena 1. januara, EU proširuje mehanizam na dodatnih 180 proizvoda

Mehanizam EU za prekogranično prilagođavanje ugljenika (CBAM) je počeo da se primenjuje od 1. januara 2026. godine, čime je završen prelazni period koji je trajao od 2023. do kraja 2025. godine. Za razliku od prelaznog perioda, sada nastupa obaveza plaćanja takse na ugljenik kroz kupovinu CBAM sertifikata za uvoz u EU robe sa visokim rizikom od emisija ugljenika (cement, gvožđe, čelik, aluminijum, đubriva, vodonik, električna energija). Finansijske obaveze će se postepeno povećavati do 2034. godine, kada će se plaćati za 100% ugrađenih emisija. Prva predaja sertifikata za robu uvezenu tokom 2026. godine predviđena je do 31. maja 2027. godine. 

Iako je u oktobru 2025. godine došlo do delimičnog ublažavanja pravila kako bi se smanjilo opterećenje za manja preduzeća – EU je povećala prag za oslobođenje od CBAM obaveza na 50 tona uvezene robe (uz pojednostavljeno izveštavanje o emisijama), čime je oko 90% uvoznika oslobođeno CBAM obaveza – najnovije izmene predložene 17. decembra 2025. godine najavljuju proširenje CBAM-a na čak 180 dodatnih proizvoda i uvođenje strožih mera za primenu. Naime, ovim predlogom izmena regulative o CBAM, Evropska komisija proširuje obuhvat CBAM od 1. januara 2028. godine na dodatne proizvode koji sadrže visok udeo čelika i aluminijuma (tzv. nizvodni proizvodi), i uvodi dodatne mere za obezbeđivanje dosledne primene mehanizma. Cilj proširenja obuhvaćenih proizvoda je sprečavanje premeštanja proizvodnje iz EU u zemlje sa blažim pravilima dekarbonizacije. Većina dodatnih proizvoda, čak 94%, čine proizvodi industrijskih lanaca snabdevanja sa visokim udelom čelika i aluminijuma (u proseku 79%) koji se koriste u teškim mašinama i specijalizovanoj opremi, kao što su nosači od osnovnih metala, cilindri, industrijski radijatori ili mašine za livenje. Manji deo, odnosno 6%, čine i proizvodi za domaćinstvo. Predlog takođe predviđa određena pojednostavljenja i fleksibilnosti, kao što je koncept ekvivalentnosti u pogledu poreza na ugljenik i odbitka cene ugljenika, kao i mogućnost pregovaranja mera za olakšavanje trgovine, poput međusobnog priznavanja akreditacionih tela.

Najavljene izmene treba da prođu redovnu zakonodavnu proceduru u EU pre stupanja na snagu.Top of Form

Saznajte više: Najnovije izmene CBAM-a: Olakšice, administrativna pojednostavljenja i novi rokovi – RCEL, Počela je primena CBAM: Šta privredni subjekti treba da znaju | Gecić Law, International Carbon Action Partnership - engleski